TL;DR:
- Minder single-use producten in de horeca vervangt wegwerpplastic door herbruikbare of recyclebare alternatieven, wat de milieu-impact verlaagt. Vanaf 2024 moeten horeca en evenementen ter plaatse overstappen op herbruikbare bekers en verpakkingen, met strikte regels voor inzameling en documentatie. Een goede planning, communicatie en samenwerking met ketenpartners zorgen voor succesvolle naleving en een duurzamere horeca.
Minder single-use producten in de horeca betekent het terugdringen van wegwerpplastic en het kiezen voor herbruikbare of recyclebare alternatieven die de milieu-impact verlagen en voldoen aan actuele wetgeving. De SUP-richtlijn (Single Use Plastics) verplicht horecaondernemers en eventorganisatoren al sinds 2024 om over te stappen op herbruikbare bekers en verpakkingen bij consumptie ter plaatse. Wie dat niet doet, riskeert niet alleen boetes van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), maar draagt ook bij aan een afvalprobleem dat in Nederland jaarlijks honderden miljoenen wegwerpbekers omvat. Deze gids legt uit wat de regels zijn, wat de milieu-impact is, welke alternatieven werken en hoe je de overstap concreet maakt.
Waarom minder single-use in horeca verplicht is in 2026
De SUP-richtlijn is de Europese wetgeving die het gebruik van plastic wegwerpproducten aan banden legt. Nederland heeft deze richtlijn nationaal geïmplementeerd via het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik. De kern: herbruikbaar is de norm bij consumptie ter plaatse vanaf 1 januari 2024. Dat geldt voor restaurants, cafés, cateraars en evenementenlocaties.
Wat de regels precies inhouden
De ILT maakt een belangrijk onderscheid tussen twee situaties. Bij consumptie ter plaatse, denk aan een café waar gasten aan tafel drinken, zijn plastic wegwerpbekers en bakjes verboden. Bij afhaal en bezorging gold al vanaf 1 juli 2023 de verplichting om herbruikbare opties aan te bieden. Het onderscheid tussen on the go en ter plaatse bepaalt dus welke regels op jouw situatie van toepassing zijn. Een foodtruck op een festival valt anders onder de wet dan een vaste horecazaak met zitplaatsen.
Voor gesloten evenementen geldt een uitzondering: volledig recyclebare plastic wegwerpbekers mogen worden gebruikt, maar alleen als je voldoet aan strikte inzamelverplichtingen én een melding doet bij de ILT. De inzamelpercentages lopen op van 75% in 2024 naar 85% in 2026 en 90% in 2027. Dat betekent dat je bij een festival met 100.000 bezoekers aantoonbaar 85 van elke 100 uitgedeelde bekers apart moet inzamelen voor recycling.
Meldplicht en administratie
Ondernemers die de uitzondering willen gebruiken moeten zich melden bij de ILT en hun inzamelpercentages bijhouden en bewijzen. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) licht toe dat administratie en bewijsvoering geen bijzaak zijn, maar een wettelijke voorwaarde om de uitzondering te mogen toepassen. Wie geen sluitende administratie heeft, voldoet juridisch gezien niet aan de uitzondering, ook als de inzameling in de praktijk goed verliep.
- Meld je gebruik van recyclebare wegwerpbekers bij de ILT vóór het evenement.
- Houd bij hoeveel bekers zijn uitgegeven en hoeveel zijn ingezameld.
- Bewaar inzamelbewijzen van je recyclingpartner.
- Rapporteer achteraf aan de ILT met de gevraagde documentatie.
- Controleer jaarlijks of de drempelpercentages zijn gewijzigd.
Pro-tip: Werk samen met een gecertificeerde recyclingpartner die automatisch inzamelrapporten aanlevert. Dat scheelt je uren aan administratie en maakt naleving aantoonbaar bij een ILT-controle.
Wat is de milieu-impact van single-use plastic in de horeca?
De schaal van het probleem is concreet en meetbaar. Jaarlijks worden circa 350 miljoen plastic wegwerpbekers gebruikt op gesloten evenementen in Nederland. Dat getal staat voor een enorme hoeveelheid plastic die, als het niet goed wordt ingezameld, in de natuur, waterwegen en uiteindelijk de oceaan terechtkomt. Eén beker die niet wordt ingezameld, kan honderden jaren in het milieu blijven.
“Het beperken van plasticgebruik via herbruikbare verpakkingen is een kernelement van duurzame horeca.” — ADEME, het Franse agentschap voor ecologische transitie.
De milieu-impact van single-use plastic gaat verder dan zwerfafval. De productie van plastic bekers verbruikt fossiele grondstoffen en stoot CO2 uit. Afvalverwerking via verbranding levert weliswaar energie op, maar gaat gepaard met uitstoot van schadelijke stoffen. Recycling is beter, maar vereist schone, gesorteerde stromen die in de praktijk moeilijk te realiseren zijn bij grote evenementen.
| Afvaltype | Jaarlijks volume (NL) | Voornaamste probleem |
|---|---|---|
| Plastic wegwerpbekers (evenementen) | ~350 miljoen stuks | Lage inzameling, hoge vervuiling |
| Plastic rietjes | Honderden miljoenen | Moeilijk recyclebaar, belandt in natuur |
| Plastic bestek | Tientallen miljoenen | Verboden, maar alternatieven nog beperkt |
| Plastic voedselbakjes | Groot volume afhaal | Vervuiling bij slechte inzameling |
Wat dit betekent voor jou als ondernemer: elke keuze voor herbruikbaar of biologisch afbreekbaar materiaal heeft direct effect op deze cijfers. Kleine aanpassingen per zaak of event tellen op tot een collectieve impact die meetbaar is.
Welke duurzame alternatieven voor single-use zijn praktisch?
De voordelen van herbruikbare producten in de horeca zijn zowel ecologisch als operationeel. Herbruikbare bekers, bestek en verpakkingen verminderen afval structureel, terwijl biologisch afbreekbare disposables een goede tussenoplossing bieden waar hergebruik logistiek niet haalbaar is. ADEME benadrukt dat de combinatie van materiaalwissel en procesoptimalisatie de beste duurzaamheidswinst oplevert.
Herbruikbare materialen
Herbruikbare bekers van polycarbonaat of roestvrijstaal zijn de meest effectieve oplossing voor evenementen en horecazaken met een vaste locatie. Ze gaan honderden gebruikscycli mee en hebben na circa 10 tot 20 gebruiksmomenten al een lagere CO2-voetafdruk dan een wegwerpbeker. Het nadeel is de retourlogistiek: je hebt een systeem nodig voor inname, reiniging en opslag. Festivals als Lowlands en Pinkpop werken al jaren met statiegeldsystemen die dit oplossen.
Biologisch afbreekbare disposables
Voor situaties waar hergebruik niet haalbaar is, zijn biologisch afbreekbare en composteerbare alternatieven de beste keuze. Denk aan:
- Rietjes van tarwestro, bamboe of plantaardige materialen (zoals de producten van Earthsaverstraws, gecertificeerd door TÜV Rheinland)
- Bestek van bamboe of CPLA (een bioplastic op basis van maïszetmeel)
- Bekers en bakjes van bagasse (suikerrietvezels) of karton met een composteerbare coating
- Voedselbakjes van palmblad of geperst papier
| Alternatief | Geschikt voor | Voordeel | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Herbruikbare polycarbonaat beker | Evenementen, cafés | Laagste CO2 na 10+ gebruik | Retourlogistiek nodig |
| Bamboe bestek | Afhaal, catering | Composteerbaar, stevig | Hogere inkoopprijs |
| Tarwestro rietje | Alle horecaconcepten | 100% plantaardig, biologisch afbreekbaar | Minder flexibel dan plastic |
| Bagasse bakje | Afhaal, foodtrucks | Composteerbaar, hittebestendig | Niet geschikt voor vette producten zonder coating |
| Kartonnen beker | Afhaal, evenementen | Breed beschikbaar | Coating bepaalt composteerbaar zijn |
Pro-tip: Vraag altijd om certificering bij leveranciers van composteerbare producten. Het EN 13432-keurmerk garandeert dat het product daadwerkelijk industrieel composteerbaar is en niet alleen “groen” oogt.
Bekijk ook het overzicht van milieuvriendelijke verpakkingen voor horeca voor concrete voorbeelden per horecaconcept.
Hoe stap je succesvol over op minder single-use?
Een succesvolle overgang naar minder single-use verloopt het beste door te focussen op de grootste afvalstromen, zoals bekers, en door de retourlogistiek en ketenpartnerschappen goed in te richten. ILT adviseert een strategische aanpak waarbij je begint bij de producten met het hoogste volume en de grootste milieu-impact. Dat voorkomt dat je energie steekt in kleine aanpassingen terwijl de grote stromen onveranderd blijven.
Stap voor stap naar minder wegwerpplastic
- Breng je afvalstromen in kaart. Tel hoeveel bekers, rietjes, bakjes en bestek je per week of per event gebruikt. Zo weet je waar de grootste winst te behalen is.
- Kies het juiste alternatief per situatie. Herbruikbaar werkt het beste bij consumptie ter plaatse. Composteerbare disposables zijn beter voor afhaal en events zonder retourinfrastructuur.
- Richt een inzamelsysteem in. Zorg voor duidelijk gemarkeerde inzamelpunten, train personeel en communiceer met gasten via borden en mondelinge uitleg.
- Sluit ketenpartners aan. Een recycling- of composteerbedrijf dat jouw materialen verwerkt, is geen luxe maar een noodzaak voor naleving en geloofwaardigheid.
- Communiceer actief met gasten. Leg uit waarom je kiest voor herbruikbaar of composteerbaar. Gasten waarderen transparantie en zijn bereid mee te werken als ze de reden begrijpen.
- Documenteer alles. Houd bij wat je inkoopt, uitgeeft en inzamelt. Dit is niet alleen handig voor interne sturing, maar ook verplicht als je gebruik maakt van de wettelijke uitzondering voor recyclebare bekers.
In de praktijk worstelt de evenementensector met naleving door onvoldoende ketenregie en informatie-uitwisseling. In 2024 gebruikte nog 75% van de gesloten evenementen plastic wegwerpbekers, deels omdat de verantwoordelijkheid tussen organisator, cateraar en recycler onduidelijk was. Dat betekent dat de grootste winst niet zit in het kiezen van het juiste product, maar in het organiseren van het proces eromheen.
Pro-tip: Wijs één persoon aan als verantwoordelijke voor duurzaamheid op je event of in je zaak. Zonder eigenaarschap verdwijnt de aanpak in de dagelijkse drukte.
Communicatie met klanten en personeel
Personeel dat niet begrijpt waarom je overstapt, communiceert dat ook niet naar gasten. Investeer in een korte briefing over de nieuwe aanpak, de reden erachter en hoe gasten worden begeleid bij het inleveren van herbruikbare bekers of het scheiden van afval. Gasten die een herbruikbare beker krijgen met een duidelijke uitleg, geven die beker in meer dan 90% van de gevallen terug, zo blijkt uit ervaringen van Nederlandse festivalorganisatoren. Dat maakt retourlogistiek beheersbaar, ook bij grote aantallen.
Gebruik ook je communicatiekanalen, zoals sociale media, menukaarten en kassabonnen, om je duurzame keuzes zichtbaar te maken. Klanten kiezen steeds vaker bewust voor horecazaken die laten zien dat ze verantwoordelijkheid nemen. Dat is geen marketingtruc, maar een logisch gevolg van groeiende bewustwording bij consumenten.
Bekijk het stappenplan voor minder single-use plastic voor een gestructureerde aanpak per type horecabedrijf.
Wat ik na jaren in duurzame horeca heb geleerd
De meeste horecaondernemers die ik spreek, begrijpen de noodzaak van minder single-use. Ze willen het ook. Maar ze lopen vast op de uitvoering, niet op de intentie. Het echte probleem is niet het product, maar het systeem eromheen.
Ik zie te vaak dat ondernemers overstappen op composteerbare bekers zonder na te denken over waar die bekers naartoe gaan. Een composteerbare beker die in de restafvalcontainer belandt, heeft geen enkel voordeel ten opzichte van een plastic beker. Het is de keten die het verschil maakt, niet het materiaal alleen. Ketentoezicht en administratie zijn onmisbaar om naleving te controleren, zeker bij uitzonderingen op de SUP-wetgeving.
Wat ik ook zie: ondernemers die wachten op perfecte omstandigheden. Ze willen eerst een volledig herbruikbaar systeem opzetten voordat ze beginnen. Dat is een vergissing. Begin klein. Vervang plastic rietjes door plantaardige alternatieven. Schaf herbruikbare bekers aan voor je terras. Zet één inzamelpunt neer. Elke stap telt, en de operationele routine die je opbouwt, maakt de volgende stap makkelijker.
De kans die ik zie voor de horeca is groter dan de verplichting. Gasten merken het als je bewuste keuzes maakt. Ze praten erover, ze komen terug, en ze bevelen je aan. Duurzaamheid is geen kostenpost meer. Het is een onderscheidend vermogen, mits je het serieus aanpakt en er niet alleen een sticker op plakt.
— Roy
Duurzame producten voor jouw horeca of event
Earthsaverstraws levert 100% plantaardige, biologisch afbreekbare rietjes en composteerbare disposables voor horecabedrijven en eventorganisatoren in heel Europa. De producten zijn gecertificeerd door TÜV Rheinland en direct toepasbaar als alternatief voor plastic wegwerpproducten. Of je nu een klein café runt of een festival organiseert voor tienduizenden bezoekers: de overstap begint met de juiste producten. Bekijk de beste plant-based rietjes voor horeca en events, of vergelijk de top alternatieven voor plastic rietjes om direct de beste keuze te maken voor jouw concept. Gratis samples aanvragen is mogelijk via de website.
FAQ
Wat zijn de SUP-regels voor horeca in 2026?
Vanaf 1 januari 2024 zijn plastic wegwerpbekers en bakjes verboden bij consumptie ter plaatse. In 2026 mogen volledig recyclebare plastic bekers nog worden gebruikt op gesloten evenementen, mits je een melding doet bij de ILT en minimaal 85% inzamelt voor recycling.
Welke alternatieven zijn toegestaan als vervanging voor plastic wegwerpbekers?
Herbruikbare bekers van polycarbonaat of roestvrijstaal zijn de meest duurzame keuze. Composteerbare bekers van bagasse of karton zijn toegestaan als disposable alternatief, mits ze voldoen aan de EN 13432-norm voor industriële compostering.
Moet ik als horecaondernemer iets melden bij de ILT?
Ja, als je gebruik maakt van de uitzondering voor recyclebare wegwerpbekers op evenementen, ben je verplicht dit te melden bij de ILT en je inzamelpercentages te documenteren. Zonder melding en administratie geldt de uitzondering niet en overtreedt je de wet.
Waarom lukt naleving van de SUP-regels bij evenementen zo slecht?
In 2024 gebruikte nog 75% van de gesloten evenementen plastic wegwerpbekers, voornamelijk door onvoldoende ketenregie en onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling tussen organisator, cateraar en recycler. Centrale aansturing en heldere afspraken met alle ketenpartners zijn de oplossing.
Zijn biologisch afbreekbare rietjes een goed alternatief voor plastic?
Ja, plantaardige rietjes van tarwestro, bamboe of andere biobased materialen zijn volledig composteerbaar en voldoen aan de SUP-wetgeving. Earthsaverstraws levert gecertificeerde plantaardige rietjes die geschikt zijn voor zowel warme als koude dranken in elk horecaconcept.